Simmerblau Rebalancing Burnout Coaching Trainingen

Stress, overspannen, depressief of burn-out?

vrijdag 27 november 2015 | Onderwerpen: burn-out, stress, overspannen, depressie, spanningsklachten | Reageer

Als de rek eruit is....

Er heerst veel onduidelijkheid over stress, overspannenheid, depressie en burn-out. Ik wil je met dit artikel graag wat meer duidelijkheid brengen. Stress is niet ongezond, integendeel, het is een heel natuurlijk verschijnsel wat ons scherp houdt. Het wordt pas alarmerend wanneer stress langdurig aanhoudt en lichamelijke signalen worden genegeerd. Spanningsklachten zitten echt niet alleen "tussen de oren" maar hebben ook een duidelijk lichamelijke component. Dit bewijst maar eens te meer dat lichaam en geest onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.


Stress

Iedereen kent wel gevoelens van stress; je voelt je gespannen en opgejaagd. Stress kan heel behulpzaam zijn in situaties waarin alertheid en scherpzinnigheid nodig is. Denk aan het doen van een examen, een lastige klus waarbij veel concentratie is vereist of het reageren op een noodsituatie. Het lichaam bereid zich voor door de polsslag te versnellen, spieren aan te spannen en snellere ademhaling. Deze fysieke verschijnselen zorgen ervoor dat je extra geconcentreerd kan reageren. Het lichaam is paraat om te vechten of te vluchten (de zogenaamde “fight or flight response”). Zodra de gebeurtenis voorbij is zal de polsslag vertragen, de ademhaling naar normaal gaan en de spieren zullen ontspannen. Het lichaam zal zich herstellen en weer de balans opzoeken. Voldoende rust en slaap zijn essentieel om goed te herstellen van inspanningen.


Ongezonde stress

Als gespannenheid te lang duurt, wordt het ongezond voor je lichaam en voor je psyche. Situaties waarin ongezonde stress kan ontstaan zijn bijvoorbeeld werksituaties waarbij structureel sprake is van een hoge werkbelasting, ruzies in je directe omgeving of het te lang ervaren van onveiligheid/onzekerheid. In deze situaties kan het lichaam zich niet meer ontspannen en raakt je uit balans. De balans in het lichaam wordt geregeld door een samenspel van het sympatisch zenuwstelsel en het para-sympatisch zenuwstelsel. Het eerste zorgt voor activiteit en alertheid, het tweede zorgt voor herstel en vernieuwing van cellen.
In het schema hieronder zie je een heldere weergave van de taken van beide zenuwstelsels:


Klachten die ontstaan bij langdurige of teveel stress zijn noemen we spanningsklachten, deze zijn te verdelen in lichamelijk en psychische klachten:


Overspannenheid

Wanneer de klachten zodanig zijn dat je niet meer goed kan functioneren is er sprake van overspannenheid. Wanneer je overspannen bent kun je met voldoende rust vaak binnen een aantal weken wel weer herstellen en in balans komen. Teveel stress vraagt dus om ingrijpen! Gun jezelf een aantal weken rust en doe dingen waarbij je ontspanning ervaart. Wanneer dat niet gebeurd kunnen lichaam en geest niet meer vanzelf herstellen. Dan is er sprake van een burn-out.




Burn-out

Bij een burn out voel je je geestelijk en fysiek totaal uitgeput. Dit is het gevolg van jarenlange spanningsklachten waaraan te weinig aandacht is besteed. De vergelijking met een elastiekje illustreert wat er gebeurd: je kunt een elastiekje op spanning brengen door het uit te rekken. Echter wanneer je het elastiekje te lang uitrekt zal het niet meer terugveren naar zijn oorspronkelijke toestand. De rek is er uit! Dat is ook letterlijk zo: het sympatische en para-sympatische zenuwstelsel zijn volledig uit balans waardoor er geen sprake meer is van terugveren en biologisch herstel. De herstelschuld die is opgebouwd door overbelasting heeft alle reserves opgebruikt. Er zijn dus in het ziekteproces naar een burn-out een aantal kantelpunten die hieronder in beeld zijn gebracht:

Mensen die een risico op burn-out lopen zijn mensen die behalve eerder genoemde klachten zich ook herkennen in bepaalde gedragingen zoals:


Herstellen van een burn-out kun je meestal niet alleen. Het vraagt begeleiding om te kunnen reflecteren op je gedrag, om inzichten krijgen in je patronen, om te herbezinnen op je werk of ambities en het oefenen met het aanleren van ander -gezonder- gedrag. Het vraagt geduld en toewijding om naar een andere oriëntatie te gaan. Een oriëntatie waarbij meer ruimte en mogelijkheden ervaren worden in jouw leven. Het goede nieuws is dat je met goede begeleiding naar een leven kunt gaan dat veel beter past bij wie je werkelijk bent.


Depressie versus burn-out

Veel klachten die in dit artikel genoemd worden kunnen ook voorkomen bij mensen die last hebben van een depressie. Het grote verschil tussen burn-out en depressie is dat een depressie ook kan ontstaan zonder dat er sprake is van chronische overbelasting. Ook genetische aanleg speelt bij depressie een grotere rol. Bij een burn-out voelt men zich doorgaans de hele dag bekaf terwijl mensen met een depressie zich tegen de avond vaak iets energieker voelen. Daarnaast is een burn-out werkgerelateerd (onder werk wordt ook verstaan studie of zorgtaken voor gezin of familielid), hetgeen bij een depressie niet het geval hoeft te zijn. Het is overigens niet zo dat mensen met een burn-out hun werk niet leuk vinden. Het gaat juist vaak om ambitieuze en positieve mensen, die problemen hebben met het stellen van grenzen of werken in een omgeving waarin hun kwaliteiten niet tot bloei kunnen komen.




Hoewel bij depressie ook erfelijke aanleg een rol speelt is het altijd belangrijk om te kijken naar je omgeving. Hoe zit je in je relaties? Hoe is de bedrijfscultuur of studie-cultuur waarin je je bevindt? Voel je je gezien en gewaardeerd? Heb je voldoende oog voor je eigen behoeften en verlangens? Komen je eigen kwaliteiten genoeg uit de verf om geinspireerd te blijven? Wat is er voor nodig om zelf sturing te geven aan jouw leven? Ik bied je graag een veilige en betrokken omgeving en programma om te werken aan een andere, gezondere oriëntatie en daarmee aan een duurzaam herstel.

- chris dijkstra | simmerblau | november 2015 -

Wil je reageren op "Stress, overspannen, depressief of burn-out?"?