Simmerblau Rebalancing Burnout Coaching Trainingen

De waarde van voelen

dinsdag 3 september 2019 | Onderwerpen: emoties, kwetsbaarheid, lichaam, voelen, doorvoelen, transformatie, zelfgevoel | Lees de reacties | Reageer

gevoelens en emoties, je innerlijke kompas

Iedereen wil zich graag goed voelen en als dat niet het geval is zijn we gemotiveerd om daar iets aan te doen. In Rebalancing is er bijzondere aandacht voor het voelen. Het gaat dan niet om een quick-fix “je snel beter voelen” maar wel om beter te leren voelen. Want wanneer je weet wat je voelt, wat jouw lichaam te zeggen heeft, kun je bewuster keuzes maken. Keuzes die persoonlijk en passend zijn bij wie jij ten diepste bent en wat jij nodig hebt. 



In Rebalancing gaan we ervan uit dat ieders lichaam over een innerlijke wijsheid beschikt die streeft naar harmonie en balans. In de biologie wordt dit streven naar een optimaal evenwicht de homeostase genoemd: als we honger hebben zullen we de aandrang voelen om iets gaan eten, wanneer we moe zijn zullen we behoefte hebben aan slaap en als we het koud hebben voelen we de noodzaak om iets warms aan te trekken. Dit zijn heel duidelijke fysieke gewaarwordingen die ervoor zorgen dat we iets doen zodanig dat ons lichaam optimaal kan functioneren. 

Zo is het ook met gevoelens en emoties. Ook hier is het fundamentele doel dat we aangezet worden tot acties die gericht zijn op veiligheid en balans. Soms kan dat heel subtiel zijn: als we voelen dat iemand te dichtbij staat zullen we de behoefte hebben om een stap achteruit te doen. Toch komen we vaak in de knoop wanneer onze gevoelens minder subtiel zijn.
 

LASTIGE GEVOELENS

Gevoelens die we lastig vinden willen we liever niet voelen. Blijdschap willen we meestal wel voelen, maar boosheid, jaloezie of eenzaamheid liever niet. Vaak duwen we dit soort lastige gevoelens weg door het te ontkennen of door afleiding te zoeken. En dat is jammer want achter elke emotie zit een serieus te nemen behoefte.

Zo geeft de emotie angst aan dat er een urgent gevoel van onveiligheid is. De functie van angst is om je in beweging te brengen. Het maakt je alert om te vluchten of te verstoppen voor gevaar. De behoefte achter angst is dus om je veilig te voelen.  Dit is logisch wanneer we bedreigd worden door een tijger, maar veel van onze angsten zijn ingebeelde angsten: angst om te falen, angst om alleen te zijn, angst om samen te zijn. We bedenken hele scenario’s van wat er misschien zou kunnen gebeuren wanneer we iets doen of laten en daarmee doorvoelen we de angst niet maar voeden we het juist.
 


De functie van boosheid is het bewaken van je grenzen. Wanneer iemand je vernederd is boosheid een verdediging om het kwetsbare in jou te beschermen. Je gezichtsuitdrukking, stem en lichaamshouding zijn defensief en erop gericht dat de ander duidelijk begrijpt dat hij op een andere manier met jou dient om te gaan. Ook dit is logisch, maar boosheid voelen en vervolgens op een constructieve manier uiten wordt lastig wanneer er andere gevoelens en belangen meespelen: Kan ik boos worden op iemand waarvan ik me tegelijk ook afhankelijkheid voel? Zal de ander nog steeds om mij geven als ik boos op hem ben?

Blijdschap is een emotie die helend en steunend is. Het is de emotie die we het liefst ervaren. Blijdschap geeft energie om de buitenwereld vol vertrouwen tegemoet te treden. We hebben een open houding en gezichtsuitdrukking. Blijdschap zet ons in beweging om bijvoorbeeld te dansen en te lachen. En toch zijn er ook mensen die deze emotie onderdrukken omdat ze bang zijn om het geluk dat ze nu ervaren straks weer te verliezen.


Emoties kunnen heel ongemakkelijk voelen maar wanneer ze er mogen zijn zullen ze komen, gevoeld worden en dan weer gaan. Ze hebben een begin, een midden en een eind. De emoties zelf zijn niet een probleem, het zijn eerder onze gedachten over deze emoties die ons in hun greep kunnen houden.
 

EMOTIES EN KWETSBAARHEID

Het woord emotie komt van het Latijnse woord “emovere” en betekent naar buiten brengen, in beweging zetten. Een emotie is energie in beweging. Emoties sturen onze spieren: zorgen voor een bepaalde gezichtsuitdrukking maar ook voor bepaalde lichaamsbewegingen: vluchten, verstoppen, verkrampen, vechten, verbinden, etc. De gezichtsuitdrukkingen en lichaamshoudingen die emoties oproepen spelen een belangrijke rol bij de communicatie naar anderen. En dat is precies wat het zo lastig kan maken. We willen soms helemaal niet dat de ander inzage heeft in onze geestestoestand. Zeker niet wanneer het intense gevoelens betreft die ons kwetsbaar doen voelen. Wanneer we zelf geen raad weten met intense emoties is de kans groot dat we dit ook voor de buitenwereld verborgen willen houden. We gaan ons dan anders gedragen dan we ons eigenlijk, diep van binnen voelen. Ons hoofd wordt dan een soort controlekamer die alle gevoelens registreert maar er redelijk de baas over blijft. De gevoelens worden niet langer doorvoelt maar onderdrukt.


HET HOOFD BIEDEN AAN GEVOELENS

Je kunt je voorstellen dat er een behoorlijke inspanning nodig is om emoties - die van nature via het lichaam gevoeld en tot uitdrukking willen worden gebracht- te onderdrukken. Dat onderdrukken vindt plaats in het lichaam, waar anders. Het lichaam is te zien als een archief waarin alle herinneringen en ervaringen liggen opgeslagen in het geheugen van al onze cellen. Er is fysiek spierspanning nodig om de energie van niet doorvoelde emoties vast te zetten. Dit is vergelijkbaar met de inspanning die het kost om een bal onder water te houden. Hoe langer en dieper we de bal onder water duwen, hoe vermoeider we raken door de opwaartse druk die we proberen tegen te houden.
 


Wanneer we onszelf zo op slot hebben gezet, kan levensenergie niet meer vrij door ons heen stromen. Het “goede” eraan is dat we niet met de lastige emoties te hoeven om te gaan, het “slechte” eraan is dat we er niet mee leren omgaan: de emoties niet zullen verdwijnen. Ze zijn van ons, ze zitten in ons. Waar we ook gaan, wat we ook doen. We kunnen nooit volledig kunnen ontspannen, we zullen altijd een bepaalde mate van alertheid in ons hebben
 

DE PRIJS DIE WE BETALEN OM NIET TE VOELEN

De prijs die we betalen om niet te voelen is hoog. We leven in ons hoofd, niet meer in ons lichaam. We hebben geen contact meer met ons zelfgevoel, met wie we werkelijk zijn. Eén van de duidelijkste lessen uit de hedendaagse neurowetenschap is dat ons zelfgevoel verankerd ligt in een vitale verbinding met ons lichaam.  António Damásio (1944) is een bekende neuroloog die veel onderzoek doet naar gevoelens en emoties. Hij stelt dat we onszelf niet werkelijk kennen als we onze fysieke gewaarwordingen niet kunnen voelen en interpreteren. “We moeten deze gewaarwordingen kunnen registreren en ernaar handelen om ons veilig door het leven te bewegen. Hoewel gevoelloosheid (of sensatiezucht) het leven draaglijker kan maken, is de prijs die je ervoor betaald dat je het bewustzijn verliest voor wat er in je lichaam gebeurt, en daarmee het gevoel dat je echt, zinnelijk leeft. Door geen contact te maken met die binnenwereld is er ook geen besef van het ‘Zelf’”.
 

Zonder zelfgevoel weten we niet meer wat onze werkelijke behoeftes zijn. We maken keuzes op basis van gedachten, maar deze gedachten missen de verbinding met ons innerlijk kompas. Het risico daarvan is dat we keuzes maken die gestoeld zijn op aannames, ideeën die geen grond hebben en ons dus ook geen waar geluk zullen brengen.


 

Voelen is je verbinden met je binnenwereld

Hoe leer je om je weer te verbinden met je binnenwereld als er zoveel niet-doorvoelde gevoelens liggen opgeslagen in je lichaam? Daar is om te beginnen moed voor nodig; in plaats van het hoofd bieden aan lastige emoties mag je het hoofd buigen voor wat er te voelen is. In Rebalancing word je met liefdevolle aandacht en zonder oordeel uitgenodigd om via lichaamswerk niet-doorvoelde gevoelens (en bijbehorende gedachtes) alsnog te onderzoeken en te doorvoelen. Pijn en ongemak worden zo een uitnodiging tot transformatie. Het lichaam streeft immers naar het meest optimale dynamisch evenwicht en je helpt jezelf enorm als je beter leert voelen.


- Chris Dijkstra | simmerblau | september 2019 -

 

Reacties op "De waarde van voelen":

Op 5 september 2019 schreef Mieke:

Hi Chris, ik hoop dat alles goed gaat met je! Het artikel is heel herkenbaar voor mij. Ik heb veel van je geleerd hierover en kan veel steeds beter toepassen. Lieve groet, Mieke

Op 5 september 2019 schreef Laura:

Wat mooi, dankjewel. Het doet me denken aan een boek dat ik las ‘the language of emotions’ van Kara McLaren. Heel waardevol om het nut van emoties meer aandacht te geven.

Op 9 september 2019 schreef Joke:

Door dit artikel weet ik nu zeker dat ik hieraan moet gaan werken. Als meisje van 4 mijn moeder verloren en nooit heb geleerd om met mijn gevoelens om te gaan en altijd in en met mijn hoofd te leven. Ben nu 66 jaar en het is nog niet te laat. De afgelopen jaren ben ik mezelf keihardtegen gekomen. Af en toe een Thaise massage is prettig maar ik zal dieper moeten gaan nu. Waardevol artikel. Veel dank.

Wil je reageren op "De waarde van voelen"?