Simmerblau Rebalancing Burnout Coaching Trainingen

Van vuistbijl tot laptop; over handen en hersenen

maandag 24 augustus 2015 | Onderwerpen: handen, hersenen, voelen, motoriek, communiceren, contact | Reageer

Hoe onze handen waarnemen en helpen in onze ontwikkeling.

We leren de wereld kennen door onze handen. We nemen informatie waar via al onze zintuigen, maar de tastzin - die vooral met onze handen wordt geassocieerd - is daarbij misschien wel de belangrijkste. Ook in de evolutie lijken de andere zintuiglijke functies zoals zien en horen later te zijn ontstaan. Via de tastzin ervaren we de ware grootte van iets, leren we het oppervlak en gewicht kennen. Wanneer we iets niet kennen kan het soms onweerstaanbaar zijn om uit te reiken, om aan te raken, om het te verkennen met onze handen en om zo herkenning vast te leggen in de cellen van ons brein. Niet voor niets staan in zoveel musea bordjes met "niet aanraken" bij nieuwsgierig makende objecten.


Sensorisch en motorisch

De huid van de hand en in het bijzonder van de vingers is bezaaid met verscheidene receptoren en laat een hoge gevoelswaarneming toe. Op de vingertoppen zitten een paar duizend receptoren per cm2 die een enorme hoeveelheid sensaties waarnemen zoals druk, aanraking,trilling, temperatuur, pijn en beweging. Wetenschappers hebben in kaart gebracht welke delen van de hersenen verschillende lichaamsdelen besturen. Het in kaart brengen wordt gedaan door het stimuleren van de sensorische cortex (het buitenste deel van de grote hersenen die gekoppeld is aan zintuigelijke waarneming) en motorische cortex (buitenste deel van de grote hersenen die gekoppeld is aan beweging) met een zwakke elektrische stroom.



De vervormde menselijke figuur (zie afbeelding hieronder) –de homunculus genaamd- weerspiegeld de verhouding van de sensorische ruimte (links) en motorische ruimte (rechts) die onze lichaamsdelen in onze hersenschors hebben.


Wat als eerste opvalt zijn de enorme handen, zowel in het sensorische beeld als in het motorische beeld. De lippen, voeten en genitaliën zijn gevoeliger dan andere delen van het lichaam, vandaar dat deze lichaamsdelen in verhouding ook groter zijn weergegeven in de sensorische homunculus. De handen zijn bijzonder gereedschap; we kunnen heel precies voelen, maar kunnen met onze fijn-motoriek ook heel nauwkeurige werkjes verrichten zoals bijvoorbeeld een draad door het oog van een naald steken.


Expressie en impressie

Handen hebben daarnaast een belangrijke functie als aanvulling op de gesproken taal. Hoe expressiever we zijn, hoe meer we onze handen daarbij gebruiken. Dove mensen communiceren met hun handen in de zogenaamde gebarentaal. Ook in situaties waarin het uitwisselen van informatie van levensbelang is maar waarbij dat niet via het gesproken woord kan zijn handsignalen uiterst nuttig. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de manier waarop duikers met elkaar communiceren. Ook mensen die het zicht hebben verloren zijn eveneens afhankelijk van de handen, in dit geval van de tastzin. Door aan te raken, te voelen, kunnen zij toch “zien”. Door gebruik te maken van de receptoren in de vingertoppen en een reliëfschrift kunnen zij toch lezen.





Handelen en manipuleren

Behalve dat onze handen ons ondersteunen in waarnemen en in onze expressie zijn onze handen ook van belang om ons te ontwikkelen. Onze handen handelen. De oermens maakte met zijn handen gebruiksvoorwerpen. Eerst heel simpele, later steeds meer geavanceerdere gereedschappen en technieken zodat de mensheid de natuur steeds meer naar zijn hand kon zetten. Dingen naar je hand zetten wordt niet voor niets manipuleren genoemd en komt van het Latijnse woord “manus” wat “hand” betekent. Ondertussen heeft de mensheid zoveel weten te manipuleren dat we in een high-tech wereld leven waarin veel van ons handelen digitaal gebeurd.


van vuistbijl tot laptop


Grappig genoeg verwijst het digitale tijdperk nog steeds naar onze handen, meer specifiek naar onze vingers: “digit” is Latijn voor “vinger”. Deze vingers beroeren echter vaak alleen nog maar toetsenborden of touchscreens en misschien is dat ook de reden dat er een toenemende herwaardering is voor het échte handwerk. “Handgemaakt” geeft een product extra waarde, het geeft iets weer van de aandacht, tijd en liefde die nodig was om iets te creëren. Echt vakmanschap wil zeggen dat een vakman of vakvrouw iets helemaal in de vingers heeft.

Onze handen kunnen soms veel meer informatie prijsgeven dan we misschien zouden willen…. Handen zijn altijd eerlijk en vertellen de oplettende kijker altijd iets… daarover in een volgend blogartikel meer!



- Chris Dijkstra | simmerblau | augustus 2015 -

Wil je reageren op "Van vuistbijl tot laptop; over handen en hersenen"?