Simmerblau Rebalancing Burnout Coaching Trainingen

Huidhonger: het belang van aanraken

dinsdag 4 december 2018 | Onderwerpen: touch, aanraken, pantser, emotie, lichaamsbewustzijn, presence, huid | Lees de reacties

keep in touch: het belang van aanraken

Al weer enige tijd geleden las ik een interview met trendwatcher Lidewij Edelkoort. Zij stelde dat in onze sterk gedigitaliseerde leefomgeving de behoefte aan tactiliteit groeit. Hoe meer sociale media en touchscreens hoe minder er sprake is van “touch” in de zin van werkelijk aanraken. Richard Kearney, professor in de filosofie op het Boston College, schrijft in augustus j.l. op een forum “We moeten onze weg in een tastbare wereld terug vinden. We moeten terugkeren van top tot teen, van hersenen tot vingertop, van iCloud naar de aarde. Daadwerkelijk contact - waarbij empathie, kwetsbaarheid en gevoeligheid nodig zijn- om liefde te versterken in menselijke relaties en om ons werkelijk te kunnen laten “raken”.

Het belang van daadwerkelijk, tastbaar, contact werd al in de late jaren ’50 aangetoond in een zeer bekend en niet onomstreden experiment met jonge aapjes, gedaan door de psycholoog Harry Harlow. (https://www.youtube.com/watch?v=_O60TYAIgC4).

Positieve effecten van aanraken van baby’s en kleine kinderen zijn in meerdere onderzoeken aangetoond. Zij die regelmatig worden aangeraakt groeien beter dan de kinderen die nauwelijks worden aangeraakt. Ze ontwikkelen zich niet alleen verstandelijk beter, maar ook motorisch. Maar ook als we ouder worden blijft aanraken van levensbelang: de tastzin is een van de zintuigen die het langst intact blijven, langer dan het zicht of het gehoor. Inmiddels is door vele studies duidelijk dat aanraken een eerste levensbehoefte is, net als eten en drinken.


ONZE HUID

Aanraking is het meest intiem van alle zintuigen. Er is een direct contact zonder een tussenliggend medium zoals ‘geluid’ bij horen of ‘licht’ bij zien. Onze huid is ons grootste orgaan en zit vol sensoren die via het zenuwstelsel prikkels doorgeven aan de hersenen waar een verbinding gemaakt wordt met ons emotionele brein. In dit deel van onze hersenen wordt beoordeeld of de aanraking gewenst of ongewenst is. Als de aanraking gewenst is, wordt het hormoon oxytocine aangemaakt. Oxytocine wordt geassocieerd met stressvermindering en een gevoel van vertrouwen en verbondenheid.

Ook zonnestralen, een warme douche en zachte stoffen kunnen een positief gevoel van welzijn oproepen. Toch blijft aanraken tussen mensen onvervangbaar. Behalve welzijn wordt ook sociale verbondenheid en geruststelling gecommuniceerd. Een arm om je heen, een omhelzing en zelfs het geven van een hand. Doordat dit sociale contact steeds vaker via de digitale media tot stand komt, verliezen we meer en meer het werkelijke contact. Een “emoticon” of een emotie-ikoon vervangt de uitdrukking van ons gezicht of onze gebaren.



HET BELANG VAN HET TASTBARE LICHAAM

Het is interessant om te bedenken dat we in het fysieke contact met de ander niet zozeer de ander voelen, maar vooral ons eigen lichaam ervaren. Contact met je lichaam is de enige manier om daadwerkelijk aanwezig te kunnen zijn bij wat je ervaart in het leven. Wanneer we ons leven voornamelijk mentaal benaderen zullen we in gedachten dwalen. Gedachten gaan meestal over het verleden of over projecties van een mogelijke toekomst. Om echt in het hier en nu aanwezig te zijn helpt het om lichaamsbewustzijn te vergroten. De ervaringen van het lichaam zijn namelijk altijd direct! Je hebt ergens wel of geen pijn. Iets voelt wel of niet fijn. Het lichaam liegt niet. Er is geen twijfel mogelijk. Wanneer je met je hoofd gaat waarnemen is er ineens wel twijfel mogelijk. Teveel in onze gedachten en verbeelding leven betekent dat we los komen te staan van werkelijke ervaringen. In ons “hoofd” leven lijkt vaak aantrekkelijker want in onze mentale wereld kunnen we onszelf van alles wijs maken. Het lijkt een ideale mogelijkheid om te “vluchten” voor emoties die we moeilijk vinden om te accepteren en te verwerken.


PANTSERS EN HET SCHEPPEN VAN AFSTAND

Echter: niet doorvoelde emoties zoals angst, pijn, jaloezie, verdriet etc. worden opgeslagen in het lichaam, door het vaak onbewust aanspannen van spieren. Simpel voorbeeld: speel maar eens uit dat je je heel boos voelt…wat ervaar je in je lichaam?

Waarschijnlijk zul je je kaken op elkaar klemmen en je handen tot vuisten ballen. De emotie boosheid zorgt dus voor het aanspannen van de kaakspieren en de spieren in je hand. Wanneer emoties geen ontlading vinden dan blijven de spieren op een dieper niveau in ons lichaam aangespannen. Uiteindelijk zorgen de aangespannen spieren ervoor dat we iets niet meer voelen: we verharden. Teveel trauma’s of negatieve emoties die we niet kunnen verwerken kunnen er uiteindelijk voor zorgen dat we dus letterlijk een pantser creëren door te verharden in delen van ons lichaam. De pantsering werkt alleen als het doet wat het moet doen: voorkomen dat we nog meer geraakt worden. Daarom houden diep gekwetste mensen iedereen, ook mensen met goede bedoelingen, vaak op afstand. Aangeraakt worden wordt voor gepantserde mensen als bedreigend ervaren; want wanneer iemand je aanraakt, wordt niet alleen het lichaam aangeraakt maar direct ook de geest. Daarom kan aanraken “eng” zijn. Wie weet wat er allemaal loskomt…


BESCHERMING EN BEPERKING GAAN HAND IN HAND

Het pantser heeft uiteraard kwaliteiten: het beschermd ons tegen emoties die we niet willen voelen of waarvan we denken dat we ze niet kunnen dragen. Maar het pantser verhindert ook dat gevoelens die we wél willen ervaren ons eveneens niet meer echt bereiken. We voelen ons afgesloten, ervaren eenzaamheid, gebrek aan liefde en vertrouwen. Het pantser zet ons letterlijk en figuurlijk klem. Er is een verlangen naar het volle leven, maar we ervaren het afgescheiden zijn daarvan.

Het kan verschrikkelijk beangstigend voelen om het pantser los te laten. Hoe beperkend het harnas ook voelt, het is immers ook een bondgenoot (geweest). Vaak is het harnas ontstaan in tijden waarin we klein waren en niet in staat waren om onze emoties te doorvoelen en te verwerken. We hadden geen andere keus hadden dan ons af te sluiten. Het is niet prettig, maar het voelt wel vertrouwd en geeft een houvast. Daarom kunnen we het een groot deel van ons leven meedragen. Pas wanneer het verlangen naar een voller leven in vrijheid, liefde, vertrouwen en ontspanning groter wordt dan de angst voor het onder ogen zien van alle opgeslagen pijn en verdriet, pas dan kan er heling plaats vinden. Daar is moed voor nodig. Het kan heel ondersteunend zijn om daarbij hulp te zoeken.


HELING VIA DE KWALITEIT VAN AANRAKEN

Het is niet verwonderlijk dat deze heling vooral dient plaats te vinden via de aanraking. Wanneer we iemand op de juiste diepte en met de juiste aandacht aanraken kan de aanraking een uitnodiging zijn. Een uitnodiging om te ontspannen tot in het diepst van het hart-hoofd-lichaam-bewustzijn. Het is behulpzaam om tijdens dit helingswerk ook verbaal te blijven communiceren. Door met precisie de juiste woorden te geven aan lichamelijke ervaringen ontstaat er ook mentaal begrip. Immers; als het lichaam wordt aangeraakt zal niet alleen de fysieke spanning in de spieren aangeraakt worden maar ook de geestelijke spanning die daarmee samenhangt. Pas wanneer iemand de fysieke spanning met het emotionele kan verbinden en de connectie ervaart zal de spanning -die soms jaren oud kan zijn- alsnog worden losgelaten. Er kan langzaam aan een besef ontstaan dat het echt mogelijk is de eigen emoties te dragen. De vastgehouden energie weer gaan stromen.

Mijn leraar Nishant Matthews verwoordde het heel simpel en waar:

“Touch helps you to watch inside and come into presence”.

En daarmee bedoelde hij zeker niet het aanraken van touchscreens!


- Chris Dijkstra | simmerblau | december 2018 -